Jak Umbro i Puma podzieliły między siebie angielskie stadiony w latach 90.?

Lata 90. były jednym z najbardziej charakterystycznych okresów w historii piłkarskich koszulek. Premier League dopiero powstawała, kluby coraz mocniej traktowały stroje jako element marketingu, a producenci odzieży sportowej zaczęli walczyć o kontrakty z najbardziej rozpoznawalnymi drużynami Anglii. Wśród marek szczególnie widocznych na angielskich stadionach znalazły się Umbro i Puma. Nie oznacza to jednak, że rzeczywiście podzieliły między siebie całą ligę – w tamtym okresie rywalizowały z Adidasem, Asics, Reebokiem, Le Coq Sportif czy wieloma mniejszymi firmami. Umbro miało jednak ogromną przewagę, a Puma stopniowo budowała swoją pozycję. Początek Premier League w 1992 roku był momentem, w którym ta rywalizacja stała się szczególnie widoczna.

Umbro – marka, która znała angielski futbol od podszewki

Dla Umbro angielski futbol nie był nowym rynkiem. Brytyjska marka już wcześniej zaopatrywała reprezentację Anglii oraz wiele klubów, a w latach 90. jej logo można było znaleźć na koszulkach czołowych drużyn. W pierwszym sezonie Premier League, 1992/93, Umbro dostarczało stroje aż połowie z 22 zespołów występujących w nowo utworzonej lidze. Był to potężny udział w rynku i najlepszy dowód na to, jak mocną pozycję marka miała u progu nowej ery angielskiej piłki.

Wśród klubów ubranych przez Umbro znalazły się między innymi Manchester United, Chelsea, Everton, Manchester City, Nottingham Forest, Sheffield United, Sheffield Wednesday, Ipswich Town, Oldham Athletic oraz Aston Villa. Szczególnie ważny był kontrakt z Manchesterem United. Klub z Old Trafford właśnie wchodził w okres dominacji pod wodzą Sir Alexa Fergusona, a charakterystyczne podwójne diamenty Umbro stały się częścią jednego z najbardziej rozpoznawalnych wizerunków angielskiego futbolu lat 90.

Nieprzypadkowo Umbro potrafiło również wykorzystać sukces reprezentacji Anglii. Marka była dostawcą strojów kadry przez całą dekadę, a koszulki z mistrzostw świata w 1990 roku czy Euro 1996 do dziś należą do najbardziej cenionych projektów retro.

Puma wchodzi do gry i wybiera własną drogę

Puma nie miała w Anglii tak mocnej pozycji jak Umbro na początku dekady. Jej przełom nastąpił w 1993 roku, kiedy marka przejęła kontrakt na stroje Sheffield Wednesday właśnie od Umbro. Był to pierwszy sezon Pumy w angielskiej piłce klubowej i jednocześnie wyraźny sygnał, że niemiecki producent zamierza rywalizować o miejsce na jednym z najważniejszych rynków futbolowych.

Sheffield Wednesday było wówczas bardzo ciekawym klubem dla producenta. Drużyna występowała w Premier League, miała za sobą udany początek lat 90., a jej charakterystyczne niebiesko-białe stroje dawały projektantom spore możliwości. Puma nie zdecydowała się na zachowawczy debiut. Nowa koszulka miała między innymi charakterystyczne niebieskie pasy na rękawach, wzór z logo Pumy oraz nietypowe detale na spodenkach.

W kolejnych latach Puma zaczęła pojawiać się na następnych angielskich stadionach. Jednym z najbardziej charakterystycznych przykładów był Derby County, które w latach 90. przechodziło przez kolejne zmiany producentów, zanim pod koniec dekady na stałe pojawiła się tam Puma. W sezonie 1998/99 Puma dostarczała również stroje Leeds United i Derby County.

Dlaczego Umbro miało przewagę?

Siła Umbro wynikała przede wszystkim z ogromnego doświadczenia i lokalnego charakteru marki. Firma była związana z brytyjskim futbolem jeszcze zanim Premier League stała się globalnym produktem. Jej charakterystyczne logo było już dobrze znane kibicom, a współpraca z reprezentacją Anglii dawała dodatkową wiarygodność.

Umbro doskonale wyczuło też estetykę lat 90. Koszulki tej marki często miały luźny krój, szerokie rękawy, duże kołnierzyki i charakterystyczne geometryczne wzory. Były jednocześnie bardzo mocno związane z konkretnymi klubami. Podwójne diamenty pojawiały się na rękawach, bokach koszulek i spodenkach, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych motywów dekady. Sama marka wskazuje na rok 1992 jako moment powstania modelu Speciali, jednego z jej najbardziej kultowych produktów piłkarskich.

To właśnie dlatego wczesna Premier League wyglądała momentami jak wielka reklama Umbro. Kibic oglądający Manchester United, Chelsea czy Everton mógł niemal bez patrzenia na herb rozpoznać producenta koszulki.

Angielskie stadiony nie były jednak tylko czarno-białe

Choć Umbro i Puma są dzisiaj szczególnie mocno kojarzone z nostalgiczną modą piłkarską lat 90., rzeczywistość była znacznie bardziej różnorodna. W Premier League działało wówczas wielu producentów. Arsenal korzystał z Adidasa, Aston Villa z Asics, Liverpool również z Adidasa, a inne kluby wybierały między innymi Reebok, Le Coq Sportif, Pony, Ribero czy Nutmeg.

To właśnie ta różnorodność odróżniała futbolową modę lat 90. od współczesnego rynku. Nie było jeszcze sytuacji, w której kilka największych globalnych marek posiadało zdecydowaną większość najbardziej wartościowych kontraktów. Kluby mogły współpracować z mniejszymi producentami, a projekt koszulki często był tworzony specjalnie dla konkretnej drużyny.

Dlatego określenie „podział stadionów” należy traktować bardziej jako obrazową metaforę niż dosłowny podział rynku. Umbro było gigantem angielskiej piłki, a Puma jednym z producentów, którzy próbowali odebrać mu część tego rynku.

Dlaczego koszulki z lat 90. wracają dziś do mody?

Paradoksalnie to właśnie różnorodność tamtej epoki sprawiła, że koszulki piłkarskie z lat 90. są dziś tak atrakcyjne. Współczesna moda coraz częściej sięga po archiwalne projekty, a futbolowe trykoty przestały być wyłącznie odzieżą kibicowską. Stały się elementem streetwearu, kolekcjonerstwa i stylu retro.

Umbro ma tutaj wyjątkowo mocną pozycję. Koszulki Manchesteru United, Chelsea czy Evertonu z charakterystycznymi detalami marki natychmiast przywołują określoną epokę. Puma również ma w swoim archiwum projekty, które świetnie wpisują się w estetykę vintage – szczególnie te z klubów, które współpracowały z marką w połowie i pod koniec lat 90.

Dzisiejsze zainteresowanie vintage football nie jest więc wyłącznie nostalgią za dawnym futbolem. To także reakcja na coraz większe znaczenie koszulki jako elementu mody. Klasyczne projekty są rozpoznawalne, mają własną historię i często kojarzą się z konkretnymi zawodnikami, sezonami i sukcesami.

Umbro kontra Puma – kto wygrał lata 90.?

Jeżeli mierzyć sukces liczbą klubów obecnych na początku Premier League, odpowiedź jest prosta: zdecydowanie Umbro. W sezonie 1992/93 marka dostarczała stroje około połowie ligi, podczas gdy Puma dopiero przygotowywała się do wejścia na angielski rynek.

Puma z czasem zbudowała jednak własną historię, czego przykładem są między innymi Sheffield Wednesday oraz Derby County. Pod koniec dekady rynek stawał się coraz bardziej konkurencyjny, a do walki o największe kontrakty coraz mocniej włączały się globalne marki.

Dziś trudno jednak patrzeć na tę rywalizację wyłącznie przez pryzmat liczb. Umbro i Puma reprezentowały dwa różne oblicza futbolowej mody lat 90., a ich projekty pomogły stworzyć estetykę, którą współcześni kibice i kolekcjonerzy nadal uważają za wyjątkową. To właśnie dlatego logo podwójnego diamentu czy klasyczny znak Pumy na starej koszulce potrafią powiedzieć o danej epoce więcej niż niejeden historyczny opis.

Odkryj piłkarską historię z Kickback

Jeśli interesuje Cię historia futbolowych koszulek, lata 90. to prawdziwa kopalnia klasycznych projektów. W Kickback znajdziesz koszulki piłkarskie retro, dzięki którym można wrócić do epoki wielkich angielskich stadionów, charakterystycznych producentów i kultowych zawodników. To właśnie te detale sprawiają, że vintage football jest dziś czymś więcej niż wspomnieniem – stał się pełnoprawną częścią piłkarskiej mody.